Biologia

Płuca większości gadów są prostymi workami z pofałdowaną ścianą, co zwiększa powierzchnię wymiany gazowej. Wymiana gazowa nie jest zbyt wydajna i nie pokrywa w wystarczający sposób zapotrzebowania na tlen w okresach większej aktywności tych zwierząt. U jaszczurek, żółwi i krokodyli płuca mają bardziej złożoną, gąbczastą strukturę. Najbardziej wydajny wśród kręgowców układ oddechowy mają ptaki. Bardzo aktywne, stałocieplne, o dużym tempie metabolizmu potrzebują dużych ilości tlenu. Ich małe, jasnoczerwone płuca mają worki powietrzne, które wnikają we wszystkie części ciała, nawet do wnętrza niektórych kości. Worki powietrzne działają jak miechy, wtłaczając powietrze do układu. Zapadanie się worków podczas wydechu wypycha powietrze na zewnątrz. Wymiana gazowa nie odbywa się jednak przez ściany worków powietrznych. Wysoko wydajny układ oddechowy ptaków działa w ten sposób, że powietrze przepływa przez płuca w jednym kierunku etapami i odnawiane jest przy każdym wdechu. Pobrane podczas wdechu powietrze wypełnia najpierw worki tylne oraz, częściowo, znajdujące się w ich sąsiedztwie części płuc. Podczas wydechu, gdy wcześniej pobrana porcja powietrza opuszcza ciało, powietrze z worków tylnych przedostaje się do płuc. Podczas drugiego wdechu powietrze to przemieszcza się z płuc do worków przednich. Przy drugim wydechu powietrze opuszcza ciało, a w tym samym czasie później pobrana porcja powietrza, wypełniająca worki tylne, przemieszcza się do płuc. Przez płuca ptaka więc przepływa świeże powietrze i podczas wdechu, i podczas wydechu. W płucach ptaków najdrobniejsze oskrzeliki zakończone są cienkościennymi, otwartymi na obu końcach rureczkami, tzw. przyoskrzelami.