Biologia

Płuca kręgowców są narządami oddechowymi, które rozwinęły się jako wpuklenia powierzchni ciała lub jako uchyłki gardzieli. Płuca blaszkowate pająków są schowane w kieszonkowatym zagłębieniu ściany odwłoka. Składają się z wielu cienkich, równolegle ułożonych blaszek, które wypełnia hemolimfa. Blaszki oddzielone są od siebie przestrzeniami wypełnionymi powietrzem, które dostało się z zewnątrz przez przetchlinki. Inny rodzaj płuc występuje u ślimaków lądowych. Wymiana gazowa odbywa się przez płuco, czyli pewien obszar bogato unaczynionego płaszcza. Dowody kopalne wskazują, że wczesne ryby trzonopłetwe miały płuca przypominające płuca współczesnych ryb dwudysznych. Australijskie ryby dwudyszne mogą używać skrzeli lub płuc w zależności od warunków środowiska. Skrzela afrykańskich i południowoamerykańskich ryb dwudysznych zanikają z wiekiem, dlatego dorosłe osobniki muszą podpływać do powierzchni wody, gdyż wymiana gazowa odbywa się wyłącznie w płucach. Szczątki wczesnych ryb dwudysznych są spotykane w znacznych ilościach w pokładach kopalnych. Wydaje się, że te znajdywane w warstwach dewońskich należą do przodków płazów. Wiele szczątków kopalnych płazów zostało znalezionych w wyższych pokładach. Niektórzy paleontolodzy wysuwają hipotezę, że płuca wy ewoluowały jako przystosowanie do występujących w okresie dewońskim okresowych suszy, oraz że wszystkie wczesne ryby kościste być może miały płuca lub narządy podobne do płuc. U większości współczesnych ryb kościstych płuca nie występują, lecz prawie wszystkie mają homologiczny pęcherz pławny. Regulując ilość i skład mieszaniny gazów w pęcherzu pławnym, ryby mogą regulować zanurzenie ciała w wodzie. Niektóre płazy w ogóle nie mają płuc. U salamander bezpłucnych wymiana gazowa odbywa się w gardzieli lub przez cienką, wilgotną skórę.